ACAMIK

Katran Yoncası, Katran Otu, Ballık, Zilfürotu

 

Bilimsel Adı : Psoralea Bituminosa L.

Familyası     : Leguminosae

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BALICAK

Kırmızı  Ballıbaba

 

Bilimsel Adı : Laminum Purpureum L.

Familyası     : Labiatae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Balıcak 0 - 30 cm boyunda otsu bir bitkidir. Çiçekleri pembe renkli ve küçüktür. Kabız ve yaraları iyi edici özellikleri vardır. Nezleye karsi iyi gelir. Memleketimizde çok yayılmıstır.

 

Balıcak yeni genç sürgünleri toplanıp temizledikten sonra ıspanak gibi yemeği yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

COĞŞUR

Tavşancıl otu, Baldırgan

 

Bilimsel Adı : Heracleum sphondylium L.

Familyası     : Umbelliferae

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ISPIT

Hodan, Kaldırık, Kaldıran

 

Bilimsel Adı : Trachystemon Orientalis L.

Familyası     : Boraginaceae

 

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Ispıt 30 - 40 cm. yükseklikte, rizomlu, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları sert tüylü, çiçekleri mavi renklidir. Kuzey Anadolu Bölgesinde kayın ormanları altında yetişir. Tanen, uşucu yağ, nitrat tuzları, müsilaj, saponin ve rezin taşımaktadır. İdrar artırıcı, kan temizleyici, yumuşatıcı ve ateş düşürücü etkilere sahiptir.

 

Ispıt Dahilen infüzyon halinde (kaynatılmış suyu) kullanıldığı gibi ilk baharda çiçek tomurcuklu gövdeleri ve yaprakları sebze olarak tüketilmektedir.

 

Ispıt yapraklarının yeşil ve genç olanlarından sarma dolma yapılır. Çiçekli gövde ve dip kökleri ile beraber henüz taze iken toplanır. Haşlanıp suyu hafif sıkıldıktan sonra yumurta ile kavrulur. Diğer bir şekli ise üzerine sarımsaklı sos yaparak yenilebilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KATIRNALI

Basur Otu, Düğün Çiçeği, Yağlı Çiçek

 

Bilimsel Adı : Ranunculus Ficaria L.

Familyası     : Ranunculaceae

 

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Katırnalı 10 - 20 cm. yükseklikte, kökleri parmak gibi etli olan, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları kalp biçiminde ve saplı, çiçekleri parlak ve sarı renklidir. Kuzey, Batı ve Güney Anadoluda yaygındır.

 

Katırnalı ranunkulin ve protoanemoin gibi doymamış lakton türevleri taşır. Kabız ve yara iyileştirici etkiye sahiptir.

 

Katırnalı bitkisinin henüz taze olduğu dönemlerde tahriş edici olduğu bilinmekle beraber yumru kökleri Kahramanmaraş bölgesinde sahlep yerine kullanılmaktadır.

 

Katırnalı bitkisi Bartın bölgesinde taze iken toplanmış yaprakları saplarından ayrıldıktan sonra salata yapılarak yenilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

DİKEN MANCARI, DİKEN UCU

Zimilaçi, Anadolu Saparnası, Diken Otu,

Mehrocan, Meleycan

 

Bilimsel Adı : Smilax Excelsa L.

Familyası     : Liliaceae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Diken Mancarı ilkbahar mevsimi geldiğinde tarla veya orman kenarlarında diken uçlarında yeni sürgün olarak yetişir. Mayıs ayı başlarında elle tek tek toplanacak olgunluğa erişmiş olan yeni sürgünler toplanır.

 

Diken Mancarı toplama esnasında aralarına karışmış olan yabancı otlar, karınca vs. den teizlendikden sonra ılık su ile yıkanır ve kaynar su ile iyice haşlanır. Kaynamış suyundan süzülüp, soğutulur.

 

Diken Mancarı  Soğan ile kavurması yapılarak yenilir. Ayrıca kaynatıldıktan sonra turşusu da yapılır. olan

 

Diken Mancarı kaynatıldıktan sonra turşusu da yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAZYAK

Köygöçüren, Çahır, Eşek kangalı, Kösemen

 

Bilimsel Adı : Anthriscus kotschyi Fenzl

Familyası     : Umbelliferae

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KIĞIRŞIK

Çığıstak, Gıvışgan otu, Kıvşıyık

 

Bilimsel Adı : Silene Vulgaris

Familyası     : Caryophyllaceae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Kığırşık yeni gen sürgünleri toplanıp börek yapımında iç malzemesi olarak kullanılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KONGULUT

Yabani hardal, Eşek turpu,  Mamamıh

 

Bilimsel Adı : Sinapis Avensis L.

Familyası     : Umbelliferae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Kongulut tarlalarda kendiliğinden yetişen, baharatlı taze yaprakları sofralarda iştah açıçı olarak çiğ yenen, erginleşince uçlarında minik sarı çiçekler açan hardalımsı bir bitkidir.

 

Kongulut haslanıp kavrulduktan sonra mıhlası yapılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SEFARİKİ SÖKELEK

Eşek geğreği, Eşek marulu, Yalancı marul

 

Bilimsel Adı : Sonchus oleraceus  L.

Familyası     : Compositae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Sefarik 10-150 cm boyunda iki yıllık, soluk sarı çiçekli, sütlü ve otsu bir bitkidir. Yapraklarından infüzyon (Kaynatılmış suyu) yolu ile faydalanılır. İdrar söktürücüdür. Anne sütünü arttırıcı rolü vardır. Ateş düşürücü ve kuvvet vericidir.

 

Sefarik Yemeği

 

Malzeme: 1 kg bitki, 50 gr margarin, 2 baş soğan, 500 gr kıyma, 100 gr pastırma, 1 yemek kaşığı salça, 1 çay bardağı pirinç, su ve tuz, 1 çay kaşığı karabiber.

 

Hazırlanışı: Yaprakları ince ince doğrandıktan sonra kaynar suda haşlanır. Suyu süzüldükten sonra yağ, soğan, kıyma, salça, pastırma ve pirinç ile kavrulur. Baharat eklenerek yenir.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SİRKE MANCARI

Sirgen, Sirkecen, Ak pazı, Tel pancarı, Kazayağı

 

Bilimsel Adı : Chenopodium Album  L.

Familyası     : Chenopodiaceae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Sirke Mancarı 10-15 cm yükseklikte, tek yıllık ve otsudur. Askaridol bakımından zengindir ve kurt düşürücüdür. İçeriğinden dolayı kan temizleyici, bağırsak yumuşatıcı etkiye sahiptir. Ayrıca kabızlığa iyi gelmekte ve yaraların çabuk iyileşmesini sağlamaktadır. Bununla beraber egzama ve göz iltihabına karşı da kullanılmaktadır. Toprak üstü kısımları ıspanak gibi pişirilip sebze olarak tüketilmektedir. Ispanağa göre daha az asittir. Haşlama ve kavurması da yapılmaktadır.

 

Sirke Mancarı çiçekli dalları idrar arttırıcı ve müshil yapıcı etkiye sahiptir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TAKACAK

Serçedili, Serçeotu, Kuşotu

 

Bilimsel Adı : Chenopodium Album  L.

Familyası     : Chenopodiaceae

 

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Takacak Karanfilgiller familyasındandır. Anayurdu bilinmemekte, ancak Anadolu'da yol kenarları, duvar dipleri ve bahçelerde yaygın olarak yetişmektedir. 10-30 cm. kadar boylanabilen, biryıllık otsu bitkidir. Çok dallı, gevrek yapılı, açık kahverengi gövdesinin bir tarafı tüylü olur. Oval biçimli, etli ve sulu yapraklan, sapsız ve karşılıklı olarak gövde üzerinde dizilmiştir, ilkbaharın başlarından kış başına kadar aralıksız açan küçük kırmızımsı beyaz renkli çiçekleri yıldız biçimindedir. Yer seçmeyen, nemli olmak koşuluyla her türlü toprakta yetişen Takacak bitkisi, döktüğü tohumlarıyla çoğalır.

 

Takacak Bitkisinin toprak üstü kesimleri organik asitler, potasyum tuzlan, fosfor ve C vitamini içerir. Ülkemizde pazar yerlerinde satılan Takacak, çiğ olarak yenilebilecek kadar lezzetlidir. Bu nedenle salatalara konulur, börek harcına girer ya da sebze olarak pişirilir.

Takacak bitkisinin tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:

• İdrar söktürücüdür. Böbreklerin çalışmasını hızlandırır.

• Balgam söktürücü etkisi de vardır.

• Müshildir, pekliği giderir.

• Romatizma yangılarını ve ağrılarını hafifletir.

 

Bu etkileri sağlamak üzere, kuşotunun tüm topraküstü bölümleri bitki yeşil olduğu sürece toplanır ve gölgelik yerde kurutulur. Kurutulmuş bitkiden 2 tatlı kaşığı alıp üzerine 1 bardak kaynar su konularak 5 dakika süreyle demlendirilir. Böylece elde edilen infüzyon, günde üç kez birer bardak olarak içilir.

 

• Hemoroite (basur) karşı iyileştirici etkiler gösterir.

• Kaşındırıcı ve rahatsız edici sedef hastalığı ve egzamada rahatlatıcıdır.

• Cildi yumuşatır.

Bu etkiler için, kurumuş bitkiden 2-3 tatlı kaşığı alınıp 1 bardak suda kaynama noktasına kadar ısıtılır. Sonra ateşi kısılarak 15-20 dakika daha ısıtmaya devam edilir. Böylece hazırlanan yoğun dekoksiyon dıştan uygulanır.

• Takacak ayrıca yara iyileştiricidir: Yara, kesik ve çıbanların tedavisinde kullanılır. Bunun için toplanan taze bitki ezilerek yara lapası hazırlanır. Bu lapa şikayetli yerlere dıştan uygulanır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KUŞAYAĞI MANCARI

Çoban çantası, Kuşkuş otu, Çıngıldaklı ot

 

Bilimsel Adı : Capsella bursa-pastoris L.

Familyası     : Cruciferae

Kuşayağı Mancarı (Capsella bursa-pastoris L.), yol kenarlarında, çayırlarda, tarlalarda,  hendeklerde, bayırlarda ve sebze bahçelerinde yetişen bu çok değerli bitki, rahatsız edici yabani bir ot olarak bilinir. Medik, kuşkuşotu ve Çıngıldaklı Ot olarak da anılır.Bir yere biraz toprak yığılmaya görsün (özellikle inşaatlarda ), hemen hemen o gece çobançantası orada boy gösteriverir. Düzensiz dişli yapraklar, Kara Hindiba da  olduğu gibi, açılmış bir gülü andırırlar. Bitkinin boyu 40cm kadar uzayabilir. Çiçeklenme zamanı, Marttan Kasıma kadardır. Küçücük kirli beyaz çiçekleri önce bir üzüm salkımı biçimindeyken, daha sonra uzun bir meyve salkımına dönüşür. İncecik saplarının ucunda, dokunulduğunda deri hissini veren, küçük kalp biçiminde meyveler yetişir. Tavuklar, bu kalp biçimindeki çantacıklara karşı özel bir sevgi besler. Kar erimeye başlayıp, don olayı sona erdiğinde, çobançantası yine taze ve yemyeşil olarak ortaya çıkar. Flavonlar, potasyum, kanamayı durdurucu bir peptid ve saponinler içerir.

Tibbi Etkileri

Kuşayağı Mancarı çayı şiddetli adet kanamalarında, alışılmış tarihten 8-10 gün önceden başlayarak, günde 2 bardak bitki çayı içilir. Bu çay, ergenlik çağındaki adet kanamalarını düzenlemek için de kullanılır. Menopoz dönemindeki her kadın, 4 hafta boyunca günde 2 bardak içmeli, 3 hafta ara verdikten sonra devre devre yinelemelidir. Bebek emziren genç anneler, memeleri şiştiğinde bir süzgecin içinde buğuda pişirdikleri bitkiyi iki bez arasına yerleştirerek, kompres biçiminde uygulayabilirler. Kuşayağı Mancarı ve atkuyruğu eşit karışımından hazırlanan ve günde 2 bardak içilen çay da, böbrek kanamalarında özellikle önerilir. Ama  çobançantası (Ökseotu gibi), kan dolaşımını da düzenleyen bir bitkidir ve alçak tansiyonda olduğu kadar yüksek tansiyonda da önerilir. Ökseotu çayı gece boyunca soğuk suda bekletilerek demlendiği halde, Kuşayağı Mancarı çayı haşlanarak demlenir. Tansiyon  normale dönene kadar, günde 2 bardak çay içilebilir. Kuşayağı Mancarı  yine öksürükotu gibi, Dölyatağı (Rahim) kanamalarında da etkili bir iyileştirme gücüne sahiptir. Bu tür hastalıklarda da çay, rahatsızlık sona erdiğinde bırakılmalıdır. 

 Kullanımı

Salata hazırlamak: Taze Yapraklar toplanıp iyice yıkandıkdan sonra salata içinde kullanılabilir.

Çay hazırlamak: Bir tatlı kaşığı dolusu ince kıyılmış bitki, orta boy bir su bardağı dolusu (200gr)  kaynar suyla haşlanır (kaynatılmaz), 10 dakika demlendikten sonra süzülür. Yukarıda özel olarak belirtilen dozlar dışında genel olarak günde 2-3 bardak yeni demlenmiş çay, aç karnına veya öğün aralarında soğutulmadan içilir.

UYARILAR:

 

Kuşayağı Mancarı bilinen hiçbir yan etkisi yoktur. Gebelik sürecinde kullanılmaması tavsiye edilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EBEGÜMECİ

Gömeç, Ebemgümeci, Develik

 

Bilimsel Adı : Malva Sylvestris  L.

Familyası     : Malvaceae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Ebegümeci Bronşit, Öksürük, Nezle, Grip de çay şeklinde içilir. Çiçekleri Peklik, Kolit ve Rekto- Kolitte çay veya toz halinde alınır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ISIRGAN

Acı ısırgan, Büyük ısırgan otu

 

Bilimsel Adı : Urtica Dioica.

Familyası     : Urticaceae

Tibbi Etkileri ve Kullanımı

 

Isırgan otu her iki yarım kürenin de ılıman kesimlerinde sıkça bulunan ve doğal ortamlarda yetişebilen yabani bir bitkidir.Yol, tarla kenarlarında, duvar diplerinde bulunur. yaklaşık 1 m. uzunluğundadır. Gövdesi döt köşemsidir ve yakıcı bir sıvı içeren kıl görünümlü borucuklarla kaplıdır.

 

Latince adı olan  Urtica Dioica yakan anlamına gelen urere (bitkinin üzeri dokununca yakan ince tüylerle kaplı olduğundan) ve iki ev anlamına gelen dioica (bitki genellikle ya erkek veya dişi olarak iki çeşit çiçek verir)kelimelerinden türemiştir.

 

Geleneksel Kullanımı: Isırgan otu antik çağlardan bu yana tedavi edici bir bitki olarak kullanıla gelmiştir. Yunan bilg