İç
yumuşak kabuk arasında yürüyen
(Ksilem / Navrık) Öz suyunun bir tasa akmasını sağlarlar. Öz suyunu
(Ksilem /
Navrık) süt gibi
içip, soydukları ince yumuşak kabukarı da yerler.
 |
 |
|
Öz su akıtma oluğuna
takılmış biriktirme kabı |
Öz su akıtma
ve biriktirme için özel malzemeler |
Çok
lezzetli ve tatlıdır. İlkbahar’da Öz suyunu
(Navrık Suyu)
on gün kadar yiyip içen doktora muhtaç olmaz.
Bir
miktar ishal ve halsizlik yapar. Yenilip içildği zaman vücut tarafından
kolay hazmedilir.
Bu yanlız
köknar ve çamlık olan bölgelere mahsustur. Buna
Soymuk(1)
derler.
Bu köyün
(Küçük Endüz Köyü) bahçe, bostan, mera ve ormanlarında yetişen, şifa bulmak
için ilaç yerine kullanılan köklerle ve olgunlaştıktan sonra toplanan
türlerden Sümbül, Nergis, İnci çiçeği, Çilek, Böğürtlen ve Sahlep’in türlü
çeşitleri olur.
Defne, Dağ Sümbülü, Yaban gülü, Menekşe ve bir cins Mart
Çiçeği
(Kardelen) olur ki başka yerde olmaz.
Yaylada
(Uluyayla’da) Eğir otu kökü
(Acorus Calamus / Acıraceae )
dahi olur.
Misk gibi güzel kokulu, siyah
renkte ve sevdalılar Topluk derler. Topluğu Nevruz’dan bir kaç gün önce
çıkartır ve tesbih gibi ipe dizerler. Hanımlar kolye gibi boğazlarına
takarlar. Itır gibi güzel koku verir. Şems-i Hamel Burcu(2)
geçtikten sonraya kadar çıkartmazlar. Çünkü artık kokusu da geçmiş olur.
 |
 |
|
TESPİH AĞACI – Çiçek açmış hali
(
Melia Azaderach )
|
TESPİH AĞACI – Çiçek açmış hali
(
Melia Azaderach ) |
Dağlarında birçok bitki nebatı ve ilaçlık için çeşitlili otlar olup, genel
olarak Oğulotu
(Melissa
Officinalis)
(3) oldukça
çoktur.
 |
 |
|
OĞUL
OTU - Çiçekleri
(
Melissa Officinalis )
|
OĞUL
OTU - Yaprakları
(
Melissa Officinalis )
|
Çilek son derece çok olur ki, sepet sepet toplayıp
süt içine katarak hoşaf gibi kaşıkla yerler.
Tabiplerin Haşa(4)
dedikleri, Boz
(Acı süpürge)
süpürge Itır gibi güzel kokar. Bir zira kadar bir bitki nebatı olup,
toplayıp süpürge yaparlar. Ancak başka köyde olmaz. Diğer köylerden gelip
bunlardan süpürge yaparlar. Dilenciler
(Çingenler) ise buna Beğlerce derler.
 |
 |
|
BOZ
SÜPÜRGE ( Acı Süpürge )
( Erica Arborea )
|
BOZ
SÜPÜRGE ( Acı Süpürge )
( Erica Arborea )
|
Dağlarında çoğunlukla olmak üzere kendi kendine yetişen birçok türden bitki
türü çok bol miktarda olur.
Devamı için bakınız.....
Zafer ÇELEBİ / Ulus (BARTIN) - 2005
|
TARİH 2005 -
Araştırmalar |
(1)
SOYMUK (Yalamuk) ve NAVRIK ÖZ SUYU
İlkbaharın başlangıcında ağaçlara ağaç öz suyu yürümeye başladığı
günlerde, çam veya köknar ağaçlarının dış kalın kabukları yontulur. İç
ince zarlarına ulaşılınca, yumuşak zarlı iç kabuk soyulur. Kesilen
yerden ağaçın öz suyu, bir şekilde kabın içine akıtılır. Kabın içinde
biriktirilmiş öz su içine süt katılarak veya istenirse sütsüz olarak da
içilebilir
Ayrıca soyulmuş yumuşak iç zar kabukları da yenmektedir. Yalamuğun
Kastamonu’daki adı “Soymuk” tur.
Çam ağacının dış kabuğu ki buna Navrık deniliyor, taşla dövülerek toz
haline getirilir ve bununla deri ovalanır. Bu şekilde derinin kokusu
giderilmiş olunur.
(2)
ŞEMS-İ HAMEL BURCU
Dünya kuzey yarım
küresinin Sevr Burcu ile Süreyya manzumesinin yakınlarında bulunan bir
burç ki, Güneş buraya Mart ayının dokuzunda gelir.
Nevruz, inanışa
göre baharın ilk günü ve yıl başıdır. Takvimler hep Mart'tan başlar. Bu
sebeple Osmanlılarda malî yıl başlangıcı Nevruz olarak alınmıştır ve
hemen bütün kanunnâmelerde verginin ilk taksidinin toplandığı aydır. Bu
durum Cumhuriyet döneminde de 1980'li yıllara kadar malî yılbaşı olarak
devam etmiştir.
Türklere ait olup,
dünyanın en doğru takvimlerinden olan ve Selçuklu Sultanı, Sultan
Melikşah zamanında hazırlanmasından dolayı, onun lâkabı Celâlüddevle'den
dolayı Celâli Takvimi denilen takvimin başlangıç günü de Greenwich
zamanına göre 21 Mart (15 Mart 1079) olarak alınmıştır (Hicri 9 Ramazan
471 Cuma). Bu tarih Osmanlılarda "Nevruz-ı Sultanî" veya sadece
"Nevruz" olarak adlandırılmış ve kanunnâmelerde: "... resmin nısfı
nevruz-ı sultanî'de ve nısf-ı aharı son güz ayının evvelinde alına"
hükmüyle verginin ilk taksidinin alındığı zaman olmuştur.
Bu şekil Osmanlı
devletinin hemen bütün Sancak kanunnâmelerinde görülür. Bu
kanunnâmelerde Nevruz, "mevsim-i evvel bahar nevruz" şeklinde
belirtilmiştir.
Bugün
Anadolu'nun bazı yörelerinde Nevruz-ı Sultanî Mart 9'u olarak bilinir.
Osmanlılar
tarafından Nevruz-ı mübârek olarak da adlandırılan Nevruz sayılı
günlerden biri olarak kutlanmış, güneşin Koç (=Hamel) burcuna girdiği
ilkbahar ılınımı anına Nevruz denilmiştir.
(3)
OĞUL OTU
(Melissa Officilanis)
Diğer
isimleri: Kovan Otu, Limon Nanesi
Kullanılan Kısmı:
Çiçekleri , yaprakları ve yağı
Kullanım alanları:
Antispazmatik (spazm çözücü),
sakinleştirici, gaz giderici, sinirsel kaynaklı mide ve barsak
rahatsızlıkları, uyku bozuklukları, sinirsel rahatsızlıklar, işlevsel
kalp rahatsızlıkları, organizmanın dengelenmesi ve savunma gücünün
arttırılması. Histeri, melankoli ve uykusuzluğu azaltıcıdır. Astımın
bazı tiplerinde, kronik
bronşial inflamasyonlarda,
kolikler, hazımsızlık, gaz şikayetleri ve kramplarda ferahlatıcı etkisi
vardır.
(4)
BOZ SÜPÜRGE
( ACI SÜPÜRGE –
Süpürge Çalısı )
Erica Arborea)
Fundagillerden;
çiçekleri kırmızımtırak mor ve çan şeklinde olan bir bitkidir.
İşlenmemiş topraklarda yetişir. Çalı görünümündedir. Süpürge çalısı da
denilen bu bitkinin kökünden ağızlık; dallarından da kaba süpürge
yapılır. Çiçekleri, Ağustos ayından itibaren toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İshali keser,
idrar söktürür. Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine yardımcı olur.
Nikriste de faydalıdır. Anne sütünü artırır. Lapası, ağrıları keser.
Zeytinyağı ile hazırlanan merhemi, çıban ve egzamada faydalıdır.
